Ushbu maqolada O‘zbekistonning janubiy shaharlari, xususan, Qashqadaryo va Surxondaryo oblastlari shaharlarining 1946-1991 yillardagi demografik holati berilib, tahlilga tortilgan. Ikkinchi jahon urushi to‘fayli O‘zbekiston, jumladan uning janubiy hududlari aholisi kamayganligi, XX asrning 50-80 yillarida janubiy shaharlar aholisi soni ko‘payib borganligi ilmiy adabiyotlarda berilgan ma’lumotlar asosida keng yoritib berilgan. Shuningdek, sovet davrida nashr etilgan statistik to‘plamlarda berilgan ma`lumotlardan unumli foydalanilib, janubiy shaharlar aholisi sonining o‘sishi, jins va millatlar tarkibi jadval ko‘rinishida ishlab chiqilgan hamda demografik holatga ta’sir etgan omillar keltirilib, xulosalar chiqarilgan.